Open brief

Naar aanleiding van een onderzoek met mystery shoppers door Test Aankoop geven wij als bestuur graag onze visie.

Volgens het onderzoek van Test Aankoop verwijzen niet alle stress- & burn-out coaches door naar de huisarts of psycholoog bij signalen van depressie, alcoholmisbruik of trauma. De resultaten, ook onder de coaches die aangesloten zijn bij de VESB, zijn verrassend. Samen met Test Aankoop zijn wij dan ook van mening dat stress- & burn-out coaches geen mensen mogen begeleiden die van de huis- of bedrijfsarts een andere diagnose hebben gekregen dan ongecompliceerde spanningsklachten of burn-out.

Enkele belangrijke maatregelen…

Desalniettemin nemen wij als Vereniging van Erkende Stress- & Burn-out coaches (VESB) deze bevindingen serieus. Het is voor ons een aanleiding om enkele maatregelen te treffen voor de verdere kwaliteitsverbetering en professionalisering van ons vakgebied.

  • Benadrukken van het beleid (zoals beschreven op de website)
    • Alle coaches die aangesloten zijn bij de VESB werden onmiddellijk nogmaals gewezen op het beleid. Het ondertekenen en handelen conform het beleid en de gedragscode is essentieel om lid te blijven van de VESB. Omtrent het onderzoek van Test Aankoop zien wij 2 punten in het beleid die belangrijk zijn.
      • Ons beleid haalt onder meer aan dat coaches met substantiële stressklachten (klachten die langer dan 1 à 2 weken aanhouden, of die als ernstig/belemmerend worden ervaren) eerst naar de huisarts moeten verwezen worden voor een diagnose, uitsluiting van medische oorzaken en advies over de gepaste begeleiding. Bij voorkeur ontvangt een coach ook een schriftelijke verklaring van de huis- of bedrijfsarts waarin de diagnose wordt toegelicht of gepaste begeleidingsvorm wordt aangeraden. We beseffen uiteraard wel dat niet iedere huisarts bereid is om deze informatie te delen omdat zij de privacy van de patiënt vooropstellen.
      • Een VESB-coach die geen arts of klinisch psycholoog is begeleidt bovendien nooit mensen met klinische klachten zoals o.a. depressie, alcoholmisbruik, trauma’s, wanen, eetstoornissen, andere psychische aandoeningen of een geschiedenis van psychische of psychiatrische klachten. Een dergelijke VESB-coach kan, met toestemming van de behandelende psychiater of klinisch psycholoog (in de vorm van een schriftelijke verklaring in het dossier van de coachee), steeds een begeleiding opstarten die complementair is aan de behandeling van de psychiater of klinisch psycholoog.
    • Aan de opleidingen die erkend worden door de VESB wordt gevraagd om nogmaals het beleid te benadrukken en voldoende aandacht te besteden aan het herkennen van signalen wanneer de coach onmiddellijk dient terug- of door te verwijzen naar de huisarts of klinisch psycholoog.
  • Bijscholing op de eerstvolgende studiedag
    • Op de eerstvolgende studiedag, voorzien op 28 november ’18, zal een bijscholing gegeven worden door een klinisch psycholoog over hoe een coach signalen kan herkennen waarbij hij onmiddellijk dient door- of terug te verwijzen naar een arts of klinisch psycholoog.
  • Bespreking in intervisiekringen, met aanwezigheid van een klinisch psycholoog.
    • VESB coaches die ook klinisch psycholoog zijn, worden gevraagd om vanuit hun expertise een coachende rol op te nemen in de verplichte intervisies. Elke intervisiekring dient bovendien een klinisch psycholoog, die tevens lid is van de VESB, op te nemen.
    • We vragen intervisiekringen in de eerstvolgende intervisie de resultaten van het onderzoek te bespreken en samen enkele “best practises” af te spreken. Het verslag van deze intervisies dient upgeload te worden op de website. Zo blijven we een lerende organisatie.
  • Het organiseren van steekproefsgewijze bezoeken
    • Om te evalueren of onze maatregelen voldoende effectief zijn zullen wij zelf, steekproefgewijs bezoeken organiseren. Deze dienen niet om de coaches te controleren of vermanen, maar om de kwaliteit te verbeteren en waar nodig bijscholing of advies te geven.

Maar…

Het onderzoek van Test Aankoop haalt echter ook enkele aspecten aan waar wij het als vereniging niet eens mee zijn. Wij lichten graag toe waarom.

  • Behandeling van alle psychisch lijden door een arts of klinisch psycholoog.
    • Zo beweert men dat alle psychisch lijden alleen door een arts of klinisch psycholoog behandeld mag worden. Daar zijn wij het als vereniging, net zoals de meeste deskundigen in het werkveld, niet eens mee. Iemand die in een scheiding zit of bijvoorbeeld een ouder verliest, lijdt ook psychisch. Toch hoeft niet iedereen daarvoor in behandeling van een klinisch psycholoog.
    • Zo zijn wij van mening dat bij stress, overspanning of een ongecompliceerde burn-out vaak geen klinisch-psychologische therapie nodig is. Burn-out is volgens Schaufeli en Enzmann (1998) immers een negatieve, aanhoudende gemoedstoestand die verband houdt met het werk, die voorkomt bij ‘normale’ individuen en die gekenmerkt wordt door uitputting, een gevoel van onbekwaamheid, demotivatie en disfunctioneel gedrag op het werk. Met Schaufeli en anderen zijn we van mening dat de oorzaakvan burn-out geen psychisch of medisch probleem is. Schaufeli beschrijft in deze definitie een gemoedstoestand; burn-out wordt niet veroorzaakt door een medische aandoening en ook niet – of niet alleen – door een psychische stoornis. Burn-out kan iedereen treffen.
    • Bovendien beschrijven klinisch psychologen zelf hun werkterrein als volgt: “het diagnosticeren en behandelen van ernstige en complexe psychische problemen en psychische stoornissen en ze verrichten crisisinterventies”. Dit is niet van toepassing op een groot deel van de coachees. Maar van zodra de overspannenheid of burn-out echter gepaard gaat met onderliggende psychische stoornissen of complexere/ernstigere problematieken zoals depressie, trauma, wanen, en dergelijke, dan dient de coach de patiënt onmiddellijk door te verwijzen, bij voorkeur via de huisarts, naar passende (klinische) hulp. Indien de coachee en coach na 3 à 4 gesprekken geen vooruitgang waarnemen, dan dient ook te worden doorverwezen naar de huisarts of klinisch psycholoog.
  • Begeleiding van burn-out door iemand met een medische achtergrond.
    • Test Aankoop geeft aan dat de Hoge Gezondheidsraad adviseert dat de begeleiding door iemand met een medische achtergrond moet gebeuren. Hier is selectief geciteerd want in het onderzoeksrapport staat ook heel duidelijk dat er nog geen officiële diagnosecriteria voor burn-out bestaan, dat er op het moment van publicatie van het advies nog geen gevalideerd instrument om de diagnose te stellen bestaat en dat er geen betrouwbare cijfers zijn over hoe vaak burn-out voorkomt. Veel is dus nog onbekend.
    • Het advies geeft ook aan dat interventies voor preventie en aanpak van burn-out ook op organisatieniveau uitgevoerd moeten worden. Dit is minder het werkterrein is van de klinisch psychologen en huisartsen en des te meer van coaches. Verder beschrijft het advies ook dat “beroepsbeoefenaars in de gezondheidszorg zich in elk geval vaak machteloos voelen ten opzichte van deze slecht omschreven problematiek en niet genoeg inzicht hebben in de organisatorische aspecten”.
    • Over wat de beste aanpak is, is ook twijfel. Zo geeft men aan dat “er veel onderzoeken zijn over veel interventies die tegenstrijdige aanbevelingen doen” en dat “de literatuur veel minder gegevens verschaft over de curatieve aspecten van burn-out dan over het preventieve aspect”. Bovendien levert het “doorzoeken van de wetenschappelijke literatuur geen gevalideerd referentiesysteem op van competenties van de zorgverleners die belast zijn met de behandeling van burn-out”. Met andere woorden: men weet niet zeker wie of wat effectief is. Er bestaat geen onderzoek dat bewijst dat klinisch psychologen effectiever zijn dan gespecialiseerde stress- & burn-outcoaches of andersom.

Klachten?

Verder willen we ook aanhalen dat sinds de oprichting van de VESB er geen enkele klacht over de aangesloten coaches is ontvangen. Tenslotte geven mensen met burn-out ook massaal aan, via Burn-out.Vlaanderen, dat het voor hen heel belangrijk is om zelf een begeleider te mogen kiezen. De coachee moet zelf kunnen kiezen tussen een klinisch psycholoog, huisarts of coach.

Conclusie!

Wij blijven, net als onze coachees, vertrouwen hebben in onze VESB coaches en werken permanent aan verder professionalisering van het vak. Wij staan ook van harte open om met de gerenommeerde wetenschappers op het vakgebied onderzoek te doen naar de effectiviteit van de verschillende vormen van burn-outbegeleiding, waaronder coaching.

We gingen nu meer dan een jaar geleden vrijwillig van start met de hoop om de sector te professionaliseren. Het signaal van Test Aankoop toont des te meer dat we nodig zijn. Als vereniging hebben wij ook grote stappen gezet: het organiseren van studiedagen, het ontwerpen van een gedragscode en verwijsbeleid, het opzetten van een klachtencommissie, de opstart van intervisiekringen voor deskundigheidsbevordering, het opzetten van online platformen om vakgerelateerd nieuws en vragen te delen, het overleg met opleidingsinstituten, wetenschappers, maatschappelijke organisaties, en het beoordelen van meer dan 400 dossiers van aspirant leden en dat allemaal met onbezoldigde vrijwilligers.